पोखरा । नेपाली फिल्म क्षेत्रमा कलाकारले लिने पारिश्रमिकलाई लिएर बेलाबखत बहस हुने गरेको छ। विशेषगरी कुनै कलाकारले पारिश्रमिक लिएको चर्चा चल्दा उनीमाथि प्रश्न उठ्ने गर्छ— ‘के तिमीले आफ्नो पारिश्रमिक बराबरको दर्शक हलसम्म ल्याउन सक्छौ?’ तर रंगकर्मी अनुप बरालले यही प्रश्नको अर्को पाटोमाथि ध्यानाकर्षण गराएका छन्। कलाकारको पारिश्रमिकमाथि प्रश्न उठाउने हो भने त्यति ठूलो रकम तिर्न तयार हुने निर्माताको निर्णयमाथि पनि प्रश्न उठाउनुपर्ने उनको तर्क छ।
बरालले सामाजिक सञ्जालमार्फत व्यक्त गरेको भनाइको आशयअनुसार, कुनै कलाकारले ठूलो पारिश्रमिक माग्नु एउटा पक्ष हो भने उक्त रकम तिर्ने निर्णय गर्नु अर्को पक्ष हो। यदि निर्मातालाई सम्बन्धित कलाकारले अपेक्षित दर्शक हलसम्म ल्याउन सक्दैन भन्ने लाग्छ भने उसलाई त्यति ठूलो रकम किन दिनेरु निर्माताले अर्को कलाकार छनोट गर्न सक्ने विकल्प हुँदाहुँदै पारिश्रमिक तिर्ने निर्णय गर्नुको जिम्मेवारी पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुने उनको तर्क छ।
नेपाली फिल्म क्षेत्रमा कलाकारको पारिश्रमिक र फिल्मको व्यावसायिक सफलताबीचको सम्बन्धलाई लिएर हुने बहसमा प्रायः कलाकारलाई नै केन्द्रमा राख्ने गरिन्छ। महँगो पारिश्रमिक लिने कलाकारले फिल्मको व्यापारमा कति योगदान दिन सक्छ भन्ने प्रश्न उठाइन्छ। तर कलाकारलाई त्यति ठूलो रकम दिन तयार हुने निर्माताले गरेको व्यावसायिक आकलन, लगानीसम्बन्धी निर्णय र अपेक्षामाथि भने तुलनात्मक रूपमा कम चर्चा हुने गरेको बरालको भनाइले संकेत गर्छ।
फिल्म निर्माणमा कलाकारको लोकप्रियता, दर्शकमाझको आकर्षण र बजारमा रहेको मागले पारिश्रमिक निर्धारणमा प्रभाव पार्न सक्छ। निर्माताले कुनै कलाकारलाई फिल्ममा अनुबन्ध गर्दा त्यसबाट व्यावसायिक लाभ हुने अपेक्षा राखेको हुन सक्छ। तर कलाकारको लोकप्रियता वा पारिश्रमिकको आकारले मात्र फिल्मको सफलता सुनिश्चित गर्दैन।
फिल्मको कथावस्तु, पटकथा, निर्देशन, प्रचारप्रसार, प्रदर्शनको समय, वितरण रणनीति र दर्शकको रुचिलगायतका पक्षले पनि व्यावसायिक परिणाममा प्रभाव पार्छन्। त्यसैले कुनै फिल्मले अपेक्षित दर्शक नपाउँदा त्यसको सम्पूर्ण दोष एउटै कलाकारमाथि थोपर्नु उपयुक्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्न स्वाभाविक रूपमा उठ्छ।
अर्कोतर्फ, कलाकारले आफ्नो बजार मूल्यअनुसार पारिश्रमिक माग्न पाउने भए पनि त्यसको औचित्यबारे प्रश्न गर्न नहुने भन्ने होइन। कलाकारको पारिश्रमिक फिल्मको बजेट, सम्भावित आम्दानी र लगानीको जोखिमसँग कत्तिको सन्तुलित छ भन्ने विषयमा बहस हुनु स्वाभाविक हो। तर त्यस्तो बहसमा रकम माग्ने पक्षसँगै रकम तिर्ने पक्षको निर्णयलाई पनि विश्लेषण गर्न आवश्यक हुन्छ।
बरालको भनाइले नेपाली फिल्म क्षेत्रमा व्यावसायिक असफलताको जिम्मेवारी कसले लिने भन्ने बहसलाई थप गहकिलो बनाएको छ।
